Muzeum Narodowe we Wrocławiu
Zbudowano: 1882-1886
Dawniej: Regierungsgebäude, Muzeum Śląskie
Przykład budynku użyteczności publicznej w stylu neorenesansu północnego, nawiązującego kompozycją jak i pierwotną stylistyką wnętrz oraz elewacji do niemieckich założeń pałacowych z XVI w. W trakcie realizacji wystrój zewnętrzny otrzymał ostatecznie cechy renesansu północnego, ówcześnie określanego jako staroniemiecki, co wynikało z poszukiwań stylu „narodowego” Zjednoczonych Niemiec. Był to pierwszy budynek rządowy w nowych formach stylistycznych.
Historia
Po zjednoczeniu Niemiec (1871 r.) budynek dotychczasowej rejencji (d. pałac Hatzfeldtów) okazał się za ciasny. Z fundacji rządu berlińskiego w latach 1882-1886 wzniesiono nowy, nowoczesny i funkcjonalny gmach wg proj. K. F. Endella, architekta Ministerstwa Robót Publicznych. W czasie II wojny światowej nieznacznie uszkodzony, odbudowany w latach 1947-53 ze zmienionym układem wnętrz, zorganizowanych jako system sal wystawowych. Od 1946 r. budynek Muzeum Śląskiego, od 1970 Narodowego.
Opis
Gmach usytuowano nad Odrą, na północnym odcinku Promenady. Wolnostojący, 3-kondygnacyjny, podpiwniczony, z wysokimi, dwuspadowymi dachami, krytymi dachówką ceramiczną. Osie elewacji i naroża zaakcentowano ryzalitami zwieńczonymi szczytami. Założony na planie prostokąta, 6-skrzydłowy, z dwoma skrzydłami dwudziestopięcioosiowymi (od strony rzeki i od ulicy) oraz poprzecznymi skrzydłami łączącymi je, rozmieszczonymi wokół trzech dziedzińców, z których środkowy, nakryty świetlikiem, pełnił funkcję hali reprezentacyjnej, otoczonej krużgankami klatki schodowej i korytarzy wyższych kondygnacji. We wnętrzu pomieszczenia w układzie jednotraktowym biegną wokół dziedzińców i klatki schodowej, połączone z dziedzińcem otwartymi arkadami. W parterze wnętrza o sklepieniach krzyżowych, częściowo na żeliwnych kolumienkach. Na parterze i obu piętrach umieszczono rozmaite urzędy oraz kasy, kancelarie, księgowość czy bibliotekę rządową. W piwnicy znajdowało się mieszkanie dozorcy, drukarnia i pomieszczenia gospodarcze. Najokazalsze były sale posiedzeń na II piętrze w środkowych ryzalitach i mieszkanie prezydenta rejencji zlokalizowane we wsch. cz. tego piętra, z salą balową w narożu. Pomieszczenia te miały boazerie płycinowe i sufity kasetonowe, z których jeden się zachował. Elewacje oblicowane czerwoną cegłą, wzbogacone detalami z piaskowca w stylu neorenesansu północnego, z ryzalitami bocznymi oraz środkowymi, zakończonymi trójkątnymi szczytami. Ryzality boczne zdobione dodatkowo wykuszami w drugiej kondygnacji. W elewacji frontowej pięcioosiowy ryzalit z dwukolumnowym portalem wejścia głównego, zwieńczony szczytem flankowanym wieżyczkami, pierwotnie o baniastych hełmach. Obiekt dostępny.
Muzeum Narodowe we Wrocławiu to jedno z największych i najważniejszych muzeów sztuki w Polsce. Powołane zostało do istnienia w 1947 r. jako Muzeum Państwowe, zaś uroczyście otwarto je 11 lipca 1948 r., a od 13 lipca udostępniono publiczności. Dwa lata później zostało przemianowane na Muzeum Śląskie. Pod taką nazwą instytucja funkcjonowała przez dwadzieścia lat do 1970 roku, kiedy to została podniesiona do rangi Muzeum Narodowego.
Muzeum Narodowe we Wrocławiu posiada cztery oddziały – Gmach Główny, o nazwie zgodniej z nazwą całej instytucji, czyli Muzeum Narodowe we Wrocławiu, położone w bliskim sąsiedztwie oddziału głównego Muzeum „Panorama Racławicka”, kameralne Muzeum Etnograficzne zlokalizowane w dawnym letnim pałacu biskupów wrocławskich, a także otwarte w czerwcu 2016 roku Muzeum Sztuki Współczesnej w Pawilonie Czterech Kopuł.
Muzeum Narodowe we Wrocławiu w latach 2006–2021 było prowadzone przez dwóch organizatorów: Samorząd Województwa Dolnośląskiego oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Od 1.02.2022 r. Muzeum Narodowe we Wrocławiu otrzymało miano instytucji państwowej, a jego jedynym organizatorem jest Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
pokaż więcej...